อะไรนะแคเรน เธอบอกว่าเธอท้องเสียเหรอ

สวัสดีจ้ะพ่อแม่พี่น้องทุกท่าน วันนี้จจกลับมาอีกครั้งอย่างรวดเร็ว บอกก่อนเลยวันนี้เราคือภารกิจพิเศษ เพราะนี้ภารกิจลับที่ราชครูมอบหมายให้เรา เพื่อความมั่นคงของโลกและจักรวาล นาตาจุ๊บ โรมานอฟ!!!

หนึ่งในความสามารถพิเศษของสายลับ คือ สาริกาลิ้นทอง!!!

พูดอย่างไรให้ฉลาด พูดอย่างไรให้มงลง ไม่งงจะงงมาก

ตำนานคุณ KK ท่านว่าไว้ ไม่ได้ลบหลู่ สาธุ โบราณท่านว่า มนุษย์เอ๋ยเกิดมาต้องรู้จักระวังวาจา

ประการที่หนึ่ง เนื้อหาต้องปัง

ประการที่สอง ใช้ศัพท์หรู

ประการที่สาม วาจานุ่มนวล เป็นมิตร ดั่งสายน้ำที่ปลอบประโลมจิตใจผู้ฟัง อย่าเป็นหอกดาบที่ทะลวงหัวใจผู้อื่น

ศิษย์ตัวน้อยได้ฟัง กระจ่างแก่ใจ แต่ก็พอจะทราบๆอยู่ ทว่า ประการสุดท้ายนี่สิ

“ลูกเอ๋ย เคล็ดลับอีกประการในการพูดจาอย่างชาญฉลาด คือลูกต้องพูดให้งงเข้าไว้” (曖昧に)

ราชครู! ศิษย์งงเป็นหนักหนา

ราชครูบรรยายต่อไปว่า การพูดจาคลุมเครือนั้น ในแง่หนึ่งถือเป็นการพิทักษ์ความลับของปัจเจก

อา เช่นนั้นเองสินะ

ตัวอย่างเช่น

กาลครั้งหนึ่งนานมาแล้ว มีสาวน้อยนามว่า ดอรา เธอนั้นเป็นนักผจญภัยผู้ชื่นชอบการสำรวจป่าใหญ่ มีความสุขกับการขับขานบทเพลงร่วมกับสรรพสัตว์

วันหนึ่ง เธอท้องเสียจ้ะ

สหายของเธอมองเขาอย่างเป็นห่วงเป็นใย

“โอ ดอรา เธอไม่เป็นไรนะ”

“ฉันโอเค แพททริก แต่เธอช่วยไปบอกลิซ่าได้ไหม ว่าฉันคงไปเยี่ยมเขาวันนี้ไม่ได้แล้ว”

“ได้สิดอรา”

“ขอบใจจ้ะ”

แล้วแพททริกตัวน้อยก็ทำการต่อสายไปหาลิซ่า

“โอ ลิซ่า วันนี้ดอราไปหาเธอไม่ได้แล้วล่ะ”

“ช่างน่าเสียดาย เกิดเหตุอันใดกัน”

“ดอราไม่สบายนิดหน่อยนะ”

“ตายจริง! ดอราเป็นอะไร หนักมากไหม”

“ก็ไม่มากหรอก เธอท้องเสียน่ะ”

“โอพระเจ้า ฉันหวังว่าสวรรค์จะอยู่ข้างดอรา”

เมื่อแพททริกกลับมาที่ห้อง

“ดอรา ฉันแจ้งลิซ่าแล้วล่ะ ว่าเธอไปหาเขาวันนี้ไม่ได้เพราะท้องเสีย”

“คุณพระ! เธอว่าอะไรนะ” ดอรากรีดร้องออกมา

“ก็เธอท้องเสียไง”

“เธอจะบ้าเหรอแพททริก!”

“ดอรา เธอเคืองอะไร โปรดแจ้งฉัน”

“เธอไปพูดว่าฉันท้องเสีย (下痢) ได้อย่างไร แล้วฉันจะเอาหน้าไปไว้ที่ไหน!”

“ตายจริง แล้วเธอคิดว่าฉันควรพูดอะไรล่ะ!”

“เธอควรจะจบแค่ว่า ฉันอาการไม่ค่อยสมประดี (体調不良) ก็พอแล้ว!”

เรื่องราวก็เอวังด้วยประการฉะนี้

จะเห็นได้ว่า ในเวลาที่มนุษย์มีความลับดำมืดเกินจะเอื้อนเอ่ย ด้วยเหตุว่าเอ่ยไปก็ไม่เป็นคุณต่อใครหากแต่เป็นโทษต่อเจ้าของเรื่อง การใช้คำที่คลุมเครือ กว้างๆ ก็จะมีพลังมาก

ยกตัวอย่างอื่นที่ราชครูยกตัวอย่างเช่น

一身上の都合 (เหตุผลส่วนตัว)

คือ เป็นคำที่ใช้เวลาจะลาออก แต่ไม่อยากบอกเหตุผล

ต่างๆ

สิ่งเหล่านี้ทำให้จจนึกถึงงานเขียนที่ค้นพบในห้องสมุดส่วนพระองค์ของราชบิดา ซึ่งเป็นงานที่พูดถึงความสุภาพ (Politeness) ซึ่งเขียนโดยมหาปราชญ์ Penelope Brown และ Stephen C. Levison (1987) 

ทั้งสองปราชญ์จะกล่าวถึงว่ามนุษย์นั้นมี “หน้า” สองแบบ คือ

หน้าทางลบ >>> ความต้องการที่ว่า การกระทำของตนจะต้องไม่ถูกรุกรานโดยใคร

หน้าทางบวก >>> ความต้องการที่ว่า การกระทำของตนจะเป็นที่พึงประสงค์ต่อผู้อื่น

มหาปราชญ์ก็จะกล่าวต่อไปถึงว่ามนุษย์จะต้องรักษาหน้าของตนเสมอด้วยวิธีการต่างๆ เช่น การพูดอ้อม (Indirectness)

หากแต่การพูดอ้อมนี้ หากพูดบ่อยไปจนเป็นแพทเทิร์น (Conventionalized) คนจะจับโป๊ะได้ เรียก Conventional Indirectness

อย่างเช่น ถ้าหากเราพูด 体調不良 บ่อยๆ คนอาจจะจับโป๊ะได้ว่า จริงๆแล้วเป็นอะไรมากกว่านั้นแน่ๆล่ะสิ

แต่เจ้าหงิงก็มีความเห็นว่า มันก็ยังโอเค เพราะเขาก็จะเดาได้แค่ว่า “ฮั่นแน่ มีอะไรมากกว่านั้นใช่ไหม” แต่ไม่สามารถระบุได้แน่ชัดว่า เป็นอะไรกันแน่

ใดๆ

เมื่อเจ้าหงิงรับฟังตำนานครั้งเก่าที่ขับขานใหม่โดยราชครู ก็รู้สึกว่า ความสามารถในการพูดอย่างคลุมเครือเพื่อรักษาความลับอันศักดิ์สิทธิ์นี้ สัมพันธ์อย่างมหาศาลกับการ พูดให้รู้จักเวลา

บางเวลา เราควรรู้ว่าอะไรควรเอื้อนเอ่ย อะไรควรยั้งไว้ในส่วนลึกของจิตใจ

อา บางท่านอาจจะโต้แย้ง คนเราควรเป็นคนที่ภักดี กล้าหาญ และจริงใจทุกเวลา (忠・勇・真)

แต่จจก็เชื่อว่า การแบ่งรับแบ่งสู้ การเปิดเผยและการปิดบัง ย่อมนำไปสู่ปัญญาและความสำเร็จ

เพราะเราไม่มีวันชนะได้เสมอไป หากไม่รู้จักที่จะถอยเสียบ้าง

บทเรียนของราชครูในวันนั้น ยังผลให้เจ้าหงิงระลึกอดีตชาติของตน มีคราใดที่ตนปฏิบัติตามกฎทองดังกล่าว

มีทั้งที่มีและไม่มี

แน่นอนว่า เวลาเหมือนวารีที่ไม่มีวันย้อนคืนมา จจเปลี่ยนแปลงอดีตไม่ได้ แต่บทเรียนชีวิตแสนสำคัญที่ได้รับ จะนำพาจจไปสู่ชีวิตที่ดีๆ

และทุกท่านเอง จจก็หวังในสิ่งเดียวกัน

สวัสดี

เอกสารอ้างอิง

Penelope Brown and Stephen C. Levinson. (1987). Politeness: Some Universals in Language Usage. Cambridge University Press.